Vũ Trụ – Con Người Và Công Cuộc Chinh Phục Thế Giới Vật Chất

Vũ trụ là một cuốn sách khoa học thường thức viết về một chủ đề rất rộng, là quá trình tiến hoá của thế giới vật chất. 

Đây là chủ đề mà có lẽ rất nhiều người quan tâm. Bởi con người chúng ta luôn muốn cắt nghĩa ý nghĩa của đời sống. Rằng chúng ta từ đâu tới, chúng ta sẽ đi đâu về đâu. Trong cái khoảng không gian vô tận và đen ngòm của vũ trụ kia liệu có tồn tại một cơ chế tư duy nào có hình thức tương tự loài người? 

Cuốn “vũ trụ” do Carl Sagan chắp bút viết nên là một trong những cuốn sách thuộc vào hàng bestseller. Xét về mức độ phổ biến thì nó chỉ đứng sau “lược sử thời gian” của Stephen Hawking.

Năm XB	2023
Trọng lượng (gr)	145
Kích Thước Bao Bì	20.5 x 14 x 3 cm
Số trang	572
Hình thức	Bìa Mềm

[ điểm cốt lõi ở trong tác phẩm ] : “vũ trụ”

Xuyên suốt cuốn sách Carl Sagan đã dẫn dắt chúng ta đi qua những thước phim lịch sử đầy sinh động về hành trình khám phá thế giới vật chất của con người. Từ thuở hồng hoang con người đã ngước nhìn lên bầu trời đêm và thầm nghĩ các vì sao là ngọn lửa của các vị thần. Đến thời kỳ các nền văn minh bắt đầu mạnh nha hình thành, thế giới đã xuất hiện những triết gia vĩ đại với những tư tưởng vô cùng táo bạo bàn về khởi nguyên của thế giới vật chất. Thế nhưng không may thay, thuyết địa tâm và niềm tin tôn giáo đã đánh giá quá cao vị trí con người dẫn đến những nhận thức sai lầm, kìm hãm sự phát triển văn minh nhân loại suốt hàng thế kỷ của đêm trường trung cổ. Phải đến thời đại phục hưng, những ý tưởng từng được đề cập đến về sự khởi nguyên mới được phát triển lên thêm và là cơ sở để hình thành nên nền khoa học thực nghiệm. Từ đó đến nay loài người đã đạt được rất nhiều thành tựu. Tuy nhiên chừng ấy vẫn còn rất khiêm tốn so với một vũ trụ mênh mông và đầy những bí ẩn.

Trong Vũ trụ, Carl Sagan không đi quá sâu vào những vấn đề học thuật phức tạp. Những lý lẽ ông đưa ra cũng không hề sắc sảo hơn các nhà khoa học xuất chúng đương thời khác viết về vũ trụ. Nhưng điều Carl Sagan làm được là xâu chuỗi một lượng lớn kiến thức để tạo ra một thước phim hoàn chỉnh và thống nhất về các dạng cấu trúc tồn tại trong vũ trụ.

[ bàn về nội dung ]

Con người từ thuở hồng hoang sống theo bầy đàn. Khi ngồi quanh đống lửa và ngước lên bầu trời, đã nhanh chóng nhận ra những quy luật. Các ngôi sao xuất hiện vào ban đêm theo chu kỳ, dường như chuyển động từ Đông sang Tây. Hơn thế nữa, những ngôi sao hợp lại tạo nên những hình thù đặc trưng, là các chòm sao và được gán cho các tên gọi khác nhau. Ngành thiên văn học từ đó được hình thành. Tuy nhiên vũ trụ khi ấy, về cơ bản đầy huyền hoặc. Do đó thiên văn học thuở sơ khai không tài nào tách rời khỏi thuật chiêm tinh, vốn là pháp môn giải đoán số mệnh dựa trên các hiện tượng siêu nhiên.

Ở các hòn đảo mà ngày nay là Hy Lạp, vào khoảng vài thế kỷ trước công nguyên, những tư tưởng tiến bộ về thế giới vật chất đã bắt đầu được manh nha. Những tư tưởng như: vật chất được tạo nên từ những nguyên tử rất nhỏ không thể phân chia, sự đa dạng sinh học có được là do sự thích nghi của sinh vật trước sự chọn lọc của môi trường…

Thế nhưng, nền văn minh của nhân loại không may thay, đã tụt hậu lại cả thiên niên kỷ do những tư tưởng sai lầm. Thuyết địa tâm cho rằng trái đất là hình phẳng còn mặt trời, mặt trăng các ngôi sao và các hành tinh là những thực thể quay quanh trái đất. Còn niềm tin tôn giáo cho rằng thượng đế là một thực thể giống con người, có quyền năng vô hạn đã tạo ra vạn vật. Từ hai luận điểm trên đã dẫn đến một khẳng định ngầm rằng, con người là những sinh thể đặc biệt trong vũ trụ và mọi thứ trong vũ trụ đều đã được con người khám phá.

Đến thời phục hưng, khoa học thực nghiệm ra đời. Con người đã có những tiến bộ vượt bậc trong nhận thức về thế giới vật chất. Ngành giả kim thuật đã khám phá ra mỗi nguyên tố về cơ bản, đều được đặc trưng bởi một con số được gọi là số hiệu nguyên tử. Thuyết tiến hoá dựa trên những quan sát thống kê đã chỉ ra rằng các sinh thể trên trái đất tiến hoá theo thang bậc từ thấp đến cao. Thuyết địa tâm bị bác bỏ, thay vào đó là thuyết nhật tâm: trái đất và các hành tinh quay quanh mặt trời theo quỹ đạo elip. Lực hấp dẫn giữa hai vật thể tỉ lệ thuận với khối lượng của từng vật thể đồng thời tỉ lệ nghịch với bình phương khoảng cách giữa chúng.

Ngày nay, nền văn minh kỹ thuật đã đi được một chặng đường rất xa. Con người đã có được những hiểu biết tương đối về cấu trúc và cơ chế vận hành của thế giới vật chất. Các nguyên tử được cấu tạo nên từ hạt nhân bên trong (gồm các proton mang điện tích dương cùng các neutron không mang điện tích) và lớp các electron ngoài cùng mang điện tích âm.  Các sinh thể hữu cơ về cơ bản có cấu trúc tế bào. Các tế bào tự nhân đôi bằng cơ chế tách chuỗi xoắn kép ADN thành hai chuỗi đơn, sau đó ARN sẽ mang thông tin di truyền để tổng hợp nên hai chuỗi ADN đơn khác tương ứng để gắn vào hai chuỗi đơn ban đầu. Trong quá trình nhân đôi nếu phiên mã, dịch mã xảy ra sai sót sẽ tạo nên biến dị, là nguyên liệu cho quá trình tiến hoá.

Thuyết tương đối cho rằng không gian và thời gian chỉ là tương đối và có thể bị bẻ cong. Vận tốc của ánh sáng là lớn nhất và luôn luôn không đổi, không phụ thuộc vào vận tốc của nguồn phát sáng. Big Bang là giả thuyết cho rằng vũ trụ hình thành từ một chất điểm nóng và có mật độ vật chất vô cùng lớn bị nổ tung. Sau vụ nổ các lớp bụi khí Hidro đã tạo nên những thiên hà mà trong đó có những thực thể tiến hoá như: tinh vân, ngôi sao, hố đen, hành tinh… Mặt trời thực chất là một ngôi sao được sinh ra từ vụ nổ của các ngôi sao lớn hơn, vốn cùng có bản chất là các khối cầu khí. Các khối cầu khí này đóng vai trò như là những lò giả kim thuật khổng lồ đốt cháy nhiên liệu bên trong để tạo ra các nguyên tố như: Hidro, Oxi, Cacbon, Sắt… cho các thiên hà. Về cơ bản thuyết Big Bang cho rằng vũ trụ đang giãn nở. Đó là lý do tại sao các thiên hà ngày càng xa nhau và không bị đâm sầm vào nhau do lực hấp dẫn.

Ngày nay con người với công nghệ sóng vô tuyến đã có thể mã hóa thông tin và truyền đi với vận tốc ánh sáng. Công nghệ này giúp con người có thể điều khiển tàu vũ trụ từ xa đáp lên một số hành tinh trong hệ mặt trời và các vệ tinh quay xung quanh chúng, hay gửi những tín hiệu về nền văn minh trái đất đi vào không gian để liên lạc với các nền văn minh ngoài trái đất. Tuy nhiên công nghệ này cũng có những mặt trái khi con người có thể sử dụng nó để điều khiển những tên lửa mang đầu đạn hạt nhân bắn vào nhau gây ra tình trạng tự hủy diệt cho trái đất.

Muốn nền văn minh loài người tồn tại, con người chỉ có một con đường duy nhất là tham gia vào cuộc hành trình liên sao, để tìm ra những hành tinh phù hợp, bắt đầu lại sự sống. Để làm được điều đó, con người cần phải chế tạo ra được những con tàu vũ trụ có vận tốc tối thiểu 1/10 vận tốc ánh sáng. 

Tác giả Carl Sagan

Carl Edward Sagan sinh ngày 9 tháng 11 năm 1934 tại New York, trong một gia đình gốc Do Thái nhập cư. Cha ông làm nghề cắt vải trong ngành công nghiệp may mặc, còn mẹ là một người nội trợ. Ngay từ nhỏ, cậu bé Sagan đã bộc lộ niềm say mê đặc biệt với các vì sao và vũ trụ. Đến thuở thiếu thời niềm hứng thú bất tận với sách khoa học viễn tưởng đã nuôi dưỡng trí tò mò của ông về sự sống ngoài Trái Đất.

Sagan theo học tại Đại học Chicago, nơi ông lần lượt nhận bằng cử nhân khoa học nhân văn, cử nhân khoa học, thạc sĩ vật lý rồi tiến sĩ thiên văn học và vật lý thiên văn ở tuổi 26. Ông từng giảng dạy tại Harvard trước khi chuyển đến Đại học Cornell, nơi ông gắn bó phần lớn sự nghiệp. Sagan tham gia nhiều sứ mệnh không gian của NASA như Pioneer và Voyager, đồng thời là người khởi xướng dự án tìm kiếm trí thông minh ngoài Trái Đất (SETI). Ông cũng là tác giả của hơn 20 cuốn sách phổ biến khoa học, nổi bật nhất là “Vũ trụ” và loạt phim truyền hình cùng tên.

Sagan được đánh giá là một trong những nhà phổ biến khoa học xuất sắc nhất thế kỷ XX. Ông từng nhận giải Pulitzer, huy chương của NASA, giải Hugo cùng nhiều giải thưởng danh giá khác. Ông qua đời ngày 20 tháng 12 năm 1996.